Opvang en hergebruik van het eerste drainwater van de substraatteelt

Waarom?

Drainwater uit teelten onder glas heeft vaak een onbalans aan nutriënten of een hogere EC-waarde (Elektrische Conductiviteit) dan gewenst voor een nieuwe watergift. Door dit drainwater te combineren met vers water verlaagt de EC-waarde en is het mogelijk dit water te hergebruiken in de teelt. Drainwater kan hierdoor niet rechtstreeks hergebruikt worden en vereist opslag zodat er geen spuiwater is dat de bedrijfskringloop verlaat. Een oplossing voor deze problematiek is het investeren in nieuwe drainsilo’s om extra opslagruimte voor drainwater te voorzien. De dimensionering van de silo’s kan worden uitgevoerd waarbij het doel is om de eerste drie tot vijf maanden van de teelt te kunnen overbruggen met deze opslag. Ook biedt dit een garantie voor moest er onderhoud aan de drainontsmetter nodig zijn.

Contactpersoon

Brecht Van den Steen

brecht.vandensteen@proefcentrum.be

Bronnen

Notitie verwijderen slib uit drain(age)silo’s VLIF-steun voor productieve investeringen in het waterbeheer Mestdecreet, 2025 ; Hoofdstuk III Maatregelen van bijlage II en bijlage III van de nitraatrichtlijn ;Afdeling II De capaciteit van de opslagtanks ; Artikel 9 § 2. Waterportaal, 2025 Waterportaal, 2014, Brochure telen zonder spui in de glastuinbouw

Download fiche Download factsheet

Wat

Hoe

Kostprijs

Winst

Opgelet

Omschrijving & visualisatie van techniek

De installatie van de extra silo’s zorgen ervoor dat er voldoende opslag beschikbaar is om al het geproduceerde drainwater te kunnen hergebruiken. In het verleden kon het zijn dat de opslag met momenten zou overlopen, dan is het dus nodig om een deel van het drainwater te spuien. De extra opslagsilo’s stellen de teler dan in staat om flexibeler om te gaan met drainrecuperatie in het begin van de teelten. Door deze extra opslagcapaciteit, kunnen periodes met veel drainwaterproductie overbrugt worden zonder het hergebruik veel hoger in te stellen. Deze extra opslagruimte zal resulteren in extra waterbesparing doordat al dit water zal worden hergebruikt. Hierdoor zal er minder regenwater of grondwater worden gebruikt om de watergift voor de teelten te voorzien. Op het einde van de teelten kan de fertigatiegift steeds bijna volledig ingevuld worden met drainwaterhergebruik.

Aanleg (materialen, technische fiche / doorsneden)

De installatie van extra drainopslag kan verschillende vormen aannemen. Dit kan gaan om kelders, silo’s of foliebassins met materialen van respectievelijk betonnen of metalen silo-constructies of plastic(folie).

Voor de installatie worden volgende stappen vermeld: de funderingen of betontegels plaatsen, silo’s plaatsen, silo’s aansluiten met het nodige leidingwerk en silo’s afdekken. Hoewel dergelijke silo’s bovengronds staan worden deze silo’s toch nog ongeveer 60 cm ingegraven.

Landschappelijke inkleding

Deze opslagtechniek zorgt voor een invloed op de landschappelijke inkleding waarbij metalen opslagsilo’s bovengronds zichtbaar zijn. Indien het zou gaan om ondergrondse betonnen reservoirs of kelders dan is het effect op de landschappelijke inkleding verwaarloosbaar omdat alles dan ondergronds plaatsvindt.

Beheer

Het is aan te raden om de silo jaarlijks te controleren op schade. Wees oplettend voor roestvorming, scheefstand en vooral lekkage(Onderhoud en keuring wateropslag silo’s – Watersilo’s Groosman | Watersilo’s Groosman).

Silo’s dienen idealiter op het einde van elk teeltseizoen gereinigd te worden. Hierbij wordt eventueel opgestapeld slib verwijderd en de volledig opslagtank gereinigd. Het is belangrijk om dit zeker ieder jaar uit te voeren zodat dit slib geen voedingsbron kan vormen voor allerlei mico-organismen en je de maximale opslagcapaciteit van drainwater bewaart. Dit slib kan ook meer beginnen opstapelen vanaf het moment dat het filterspoelwater opnieuw in de vuile drainwatersilo terecht komt.

Richtprijzen aanleg en andere kosten

Voor een constructie met metalen golfplaten werden offertes opgevraagd. Kosten van drie drainsilo’s (van 100 m³,100 m³ en 200m³): totaal €61 000 – €89 000 (offerte 2021). Uitgedrukt per m³ opslag wordt dit 153-223 euro/m³ watervolume.

Relevante subsidiekanalen

Voor het investeren in de opslag van gebruikt drainwater met als doel van hergebruik kan 30% van de investeringskost worden gesubsidieerd door VLIF-steun. Dit kan zowel voor betonnen constructies als constructies met metalen golfplaten.

Economische winst

Om de waarde van drainwater te bepalen beschouwen we de prijs van de hoeveelheid water en de prijs van de nutriënten die het water nog bevat. De prijs van leidingwater en grondwater is respectievelijk 2,2113 €/m³ en 0,051 €/m³ (PIDPA, 2025). Hiernaast is het zo dat 1 mS/cm (eenheid voor Elektrische Conductiviteit EC) aan voedingsstoffen een waarde heeft van 0,5 €/mS/cm/m³ (van Os et al.,2012). In een recenter artikel werd een prijsstijging van ongeveer 40% gegeven (YARA, 2022).

Het drainwater van een tomatenteelt zit gemiddeld rond de 4,5 mS/cm en is dus ongeveer 2,3-5,4 €/m³ waard. Het drainwater van een paprikateelt zit gemiddeld rond de 3,5 mS/cm en is dus ongeveer 1,8-4,7 €/m³ waard. Het drainwater van een aardbeiteelt zit gemiddeld rond de 1,5 mS/cm en is dus ongeveer 0,8-3,3 €/m³ waard. Voor elke specifieke situatie kan uitgerekend worden welke uitbreiding van uw drainopslag noodzakelijk is om de bedrijfskringloop te sluiten. De noodzakelijke uitbreiding is natuurlijk afhankelijk van de huidige situatie op uw bedrijf, de teelt, de capaciteit van uw ontsmetter en uw reeds aanwezige drainopslag.

Ecologische winst

Door deze investeringen worden dus grote hoeveelheden water bespaart en hergebruikt.

Bij paprika wordt over een heel jaar zo’n 222-400 l/m² drainwater gerecupereerd en opnieuw gebruikt in de teelt. Bij tomaat wordt afhankelijk van het teeltsysteem over een heel jaar zo’n 330-600 l/m² drainwater gerecupereerd en opnieuw gebruikt in de teelt. Dit drainwater heeft namelijk wel een aanzienlijke waarde door de hoeveelheid water en de nutriënten die het bevat en zorgt ervoor dat u minder op andere waterbronnen beroep zal moeten doen.

Relevante wetgeving, vergunningen

Bij het installeren van extra drainopslag in buitensilo’s moet aandacht besteed worden invloed van de omgevingstemperatuur. In de winter zorgt dit ervoor dat de buitensilo’s redelijk koud zijn om water in te stockeren, dus dan moet je opletten met de waterstromen op je bedrijf. De buitensilo’s kunnen wel nog steeds gebruikt worden om drainwater in op te slaan. Het hergebruik van drainwater wordt met de kelders gerealiseerd, omdat deze minder invloed hebben van de omgevingstemperaturen. In de warmere periodes van het jaar is dit wel geschikt om van te hergebruiken.

Bronnen voor informatie & begeleiding

Voor de tabel van de benodigde mestopslagcapaciteit naargelang de teelt en het teeltsysteem (Tabel 1).

Tabel 1: de benodigde mestopslagcapaciteit naargelang de teelt en het teeltsysteem (bron: Besluit van de Vlaamse Regering betreffende nadere regels rond tuinbouw ter uitvoering van het decreet van 22 december 2006 houdende de bescherming van water tegen de verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen; Datum 10/10/2008)

Teelt	Benodigde opslagcapaciteit voor systemen zonder recirculatie	Benodigde opslagcapaciteit voor systemen met recirculatie
aardbeien onder glas	240 m³/ha	20 m³/ha
aardbeien onder plastic	130 m³/ha	20 m³/ha
aubergine	750 m³/ha	30 m³/ha
azalea	270 m³/ha	45 m³/ha
boomkwekerij	270 m³/ha	niet van toepassing
groene en bloeiende planten	630 m³/ha	20 m³/ha
houtig kleinfruit, andere dan aardbeiren	113 m³/ha	15 m³/ha
komkommer	750 m³/ha	30 m³/ha
overige teelten	750 m³/ha	30 m³/ha
paprika	750 m³/ha	30 m³/ha
sla	niet van toepassing	30 m³/ha
snijbloemen	2400 m³/ha	400 m³/ha
tomaat	750 m³/ha	30 m³/ha

Landbouwers die voor de teelt onder permanente of niet-permanente overkapping gebruik maken van een groeimedium, dienen te beschikken over een opslagcapaciteit minstens overeenstemmend met de spuistroom geproduceerd gedurende 6 maanden (Mestdecreet, 2025).

Een Omgevingsvergunning dient te worden aangevraagd en indien van toepassing ook een regeling voor grondverzet (Gebruik van bodemmaterialen (grondverzet)).

Bronnen/Studies

Glastuinbouwwaterproof, 2019 ,Notitie verwijderen slib uit drain(age)silo’s [online] Beschikbaar op: Notitie_4_Bodemslib_draintanks.pdf

VLIF-steun voor productieve investeringen in het waterbeheer (https://lv.vlaanderen.be/subsidies/vlif-steun/vlif-investeringssteun-voor-land-en-tuinbouwers + bijlage https://lv.vlaanderen.be/sites/lv/files/2025-07/VLIF4%20Codelijst%20blok%2003-2025%20-%20versie%20250718.pdf)

Mestdecreet, 2025 ; Hoofdstuk III Maatregelen van bijlage II en bijlage III van de nitraatrichtlijn ;Afdeling II De capaciteit vanglastuinbouwwaterproof.nl/…/Notitie_4_Bodemslib_draintanks.pdf de opslagtanks ; Artikel 9 § 2. https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?id=1015329&geannoteerd=false#H1034569

Waterportaal, 2025 [online] Beschikbaar op: https://www.waterportaal.be/WATERBRONNEN/Alternatievewaterbronnenpersector/Substraatteeltglastuinbouw.aspx

Waterportaal, 2014, Brochure telen zonder spui in de glastuinbouw [online] Beschikbaar op: Telen zonder spui in de glastuinbouw | Brochure

van Os E., Jurgens R. , Appelman W. , Enthoven N. , Bruins M. , Creusen R. , Feenstra L. ,Santos Cardoso D. , Meeuwsen B. ,Beerling E.; (2012); Technische en economische mogelijkheden voor het zuiveren van spuiwater

YARA,2022; [online geraadpleegd op:01/09/25], Beschikbaar op: https://www.yara.nl/gewasvoeding/uitgelicht/glastuinbouw/yara-glasactueel-17/wat-gaat-de-kunstmestprijs-in-2022-doen/