Itterflow: water opvangen voor de tuinbouw, ruimte teruggeven aan de natuur

Glastuinbouw

Openlucht

Zacht fruit

Biodiversiteit

Waterbesparing

Waterhergebruik

In de vallei van de Itterbeek, op de grens van Lier en Putte, starten in de zomer van 2026 de werken voor een vernieuwend waterproject dat waterbeheer, landbouw en natuur met elkaar verzoent. Het demoproject sluit nauw aan bij de doelstellingen van LIFE ACLIMA rond klimaatadaptatie en duurzaam waterbeheer in de landbouw — het LIFE-traject fungeerde als incubator waarin het voorontwerp, de modellering en de eerste testen met de zuiveringscontainer al konden plaatsvinden.

Het project bundelt twee elkaar versterkende ingrepen. Een adaptieve captatie oogst overtollig water uit de Itterbeek tijdens piekdebieten, slaat het op en zuivert het, zodat de aangesloten tuinbouwbedrijven over een strategische reserve beschikken voor droge zomers. Daarnaast wordt vlak bij de Jutse Plassen een overstroombare oeverzone aangelegd, met een meander, glooiende oevers en stroomdeflectoren die het water zuurstofrijker maken. Zo ontstaat een waardevol leefgebied voor insecten, amfibieën, vleermuizen en vogels, en een groene stapsteen tussen het brongebied en de Jutse Plassen.

De aanpak keert de logica van de klimaatverandering om: water wordt geoogst wanneer het er te veel is, en bewaard voor wanneer het schaars wordt. Daarmee daalt tegelijk het overstromingsrisico stroomafwaarts.

Het demoproject is het resultaat van jarenlange samenwerking binnen de gebiedscoalitie van de Mechelse Groenteregio. POM Antwerpen nam de trekkersrol op, de tuinbouwers verenigden zich in het samenwerkingsverband Itterflow, en waterbedrijf Pidpa, het Proefstation voor de Groenteteelt, de Provincie Antwerpen en Regionaal Landschap Rivierenland werkten mee aan ontwerp en uitwerking, met technische ondersteuning van studiebureau Antea.

De voorbereidingen zijn afgerond: het technisch verslag, het archeologisch onderzoek en de definitieve omgevingsvergunning zijn rond, en de aannemers zijn geselecteerd. De voorbereidende werken starten in juli, de eerste wateropvang vanaf het najaar, en de eerste waterreserve wordt aangelegd in de winter van 2026. In het plantseizoen volgt ook de aanplant van hagen, struweel en bomenrijen, samen met een autochtone zaadgaard met streekeigen plantgoed.

De ervaringen uit dit traject worden binnen LIFE ACLIMA gedocumenteerd als fiches op Aquapedia en vertaald naar beleidsaanbevelingen voor Europa, zodat gelijkaardige win-winsystemen voor water, landbouw én natuur ook elders kunnen worden uitgerold.