Afdekmaterialen voor bassins
Waarom?
De Vlaamse glastuinbouw is sterk afhankelijk van hemelwater voor irrigatie. Door klimaatverandering nemen droogteperiodes toe en komt de beschikbaarheid van water steeds meer onder druk te staan. Open waterbassins kunnen jaarlijks tot 400–450 l/m² water verliezen door evaporatie. Klassieke afdekkingen met zwarte zeilen beperken deze verliezen onvoldoende en brengen bijkomende nadelen met zich mee, zoals algengroei, microbiële belasting en aantrekking van watervogels. Daarom werd onderzocht in welke mate innovatieve drijvende afdekmaterialen kunnen bijdragen aan een efficiënter en duurzamer waterbeheer.
Wat
Hoe
Kostprijs
Winst
Opgelet
Omschrijving & visualisatie van techniek
Binnen deze proef werden verschillende afdekkingsmaterialen voor waterbassins met elkaar vergeleken:
- Zwart afdekzeil;
- Wit afdekzeil;
- Hexa-Cover (drijvende hexagonale plaatjes);
- ICOS-kegels;
- Open bassin als referentie.
Het doel was om na te gaan welke systemen het meest efficiënt zijn in het beperken van evaporatieverliezen en tegelijk bijkomende voordelen bieden zoals lagere watertemperaturen en minder algengroei.
Aanleg (materialen, technische fiche / doorsneden)
Bij Proefstation voor de Groenteteelt werden zes identieke minibassins aangelegd waarin de verschillende afdekkingssystemen werden getest. Van april 2023 tot december 2025 werden het waterniveau en de watertemperatuur continu gemeten met druksensoren en temperatuursensoren. De neerslag werd opgevolgd via een nabijgelegen KMI-station.
De proefresultaten tonen aan dat ICOS-kegels het meest effectieve systeem waren. Over drie meetjaren realiseerden zij een reductie van de evaporatie tussen 60 en 75% ten opzichte van open bassins. Dit komt overeen met een waterbesparing van ongeveer 270–315 l/m². Hexa-Covers beperkten de evaporatie met ongeveer 20%, terwijl zwarte en witte afdekzeilen slechts beperkt beter presteerden dan open bassins.
Daarnaast zorgden de afdekkingsmaterialen voor lagere watertemperaturen en minder algengroei. Vooral bij ICOS-kegels en Hexa-Covers werd vrijwel geen algengroei vastgesteld.
Landschappelijke inkleding
De proef werd uitgevoerd met zes identieke minibassins met een volume van 21,8 m³ en een maximale diepte van 80 cm. De verschillende afdekkingssystemen werden afzonderlijk op de bassins aangebracht zodat de effecten objectief konden worden vergeleken. Bij toepassing in praktijkbassins moeten de afdekkingsmaterialen voldoende aansluiten op het wateroppervlak en bestand zijn tegen wind en weersinvloeden.
Richtprijzen aanleg en andere kosten
De kostprijs van een afdeksysteem voor waterbassins is afhankelijk van het type materiaal, de oppervlakte van het bassin, de plaatsingsmethode en de gewenste levensduur van het systeem.
Voor klassieke drijfzeilen in de glastuinbouw ligt de richtprijs doorgaans tussen €15 en €50 per m².
Voor innovatieve drijvende afdeksystemen zoals Hexa-Covers en ICOS ligt de kostprijs hoger, in de grootte orde van €30 à €45 per m².
Relevante subsidiekanalen
Voor investeringen die bijdragen tot een verhoogde weerbaarheid van het landbouwbedrijf en een effciënter watergebruik, voorziet de Vlaamse Overheid VLIF-investeringssteun.
Meer info en voorwaarden over VLIF-steun rond efficiënt watergebruik kan men vinden op de website van de Vlaamse Overheid – Departement Landbouw & Visserij.
De subsidiabele investeringslijst kan geraadpleegd worden via volgende link: https://lv.vlaanderen.be/sites/default/files/attachments/subsidiabele_investeringslijst_1.pdf
Economische winst
Door het beperken van evaporatieverliezen kan een aanzienlijk volume hemelwater worden bespaard. Vooral ICOS-kegels tonen potentieel om de beschikbaarheid van irrigatiewater te verhogen en de afhankelijkheid van externe waterbronnen te beperken.
Ecologische winst
De afdekkingssystemen dragen bij aan een efficiënter watergebruik en een hogere waterbeschikbaarheid. Daarnaast beperken ze algengroei, microbiële belasting en de aantrekking van watervogels. Hierdoor verbetert ook de waterkwaliteit in het bassin. Hoe zuiverder het ruwe water dat gebruikt wordt voor irrigatiedoeleinden, hoe minder behandelingsstappen nodig zijn, inzake zuivering en ontsmetting.
Relevante wetgeving, vergunningen
Bij investeringen in waterbassins en afdekkingssystemen dient rekening gehouden te worden met:
- VLIF-subsidievoorwaarden;
- Eventuele vergunningsvoorwaarden;
- Regelgeving rond wateropvang en watergebruik.
Bronnen voor informatie & begeleiding
Website Vlaanderen – Departement Landbouw & Visserij: Duurzaam watergebruik in de pluimeehouderij
Onze partners
